Historie

Hotel Het Witte Huis aan de Endegeesterlaan waar de Oegstgeester Sociëteit De Harmonie van 1934 tot 2009 haar bijeenkomsten had

De ‘Sociëteit De Harmonie’ werd op 30 oktober 1934 in hotel-restaurant Het Witte Huis opgericht. Deze sociëteit moest leden een plek bieden waar zij elkaar regelmatig zouden kunnen ontmoeten. Daarbij speelde zeker een rol dat het merendeel van de oprichters in Nederlands-Indië hadden gewerkt en daar lid waren geweest van de Sociëteit De Harmonie in Batavia.  

   In de historie van de Oegstgeester Sociëteit De Harmonie kan onderscheid gemaakt worden in twee perioden met een sterk verschillend karakter. De periode 1934-1985 waarin de sociëteit vooral een biljart- en bridgeclub was en de periode 1986-2024 waarin de sociëteit uitgroeide tot een echte sociëteit, dat wil zeggen een gezelligheidsvereniging met een breed scala aan activiteiten.

De eerste voorzitter, oud-viceadmiraal A.F. Gooszen, gaf de club statuur én de naam ‘Sociëteit De Harmonie’. De leden vermaakten zich in Het Witte Huis aan tafels voor biljart en bridge of aan de borreltafel, vaak ‘kletstafel’ genoemd, een woord uit de Indische sociëteit.  

In oorlogstijd, onder het bestuur van C.C. Krieger, stond  het  verenigingsleven onder toezicht van de Duitsers, dat allerlei beperkingen inhield. Zo was het lidmaatschap voor Joden verboden. Voor het houden van algemene ledenvergaderingen moest het bestuur goedkeuring vragen aan de procureur-generaal die in zijn toestemmingsbrief vermeldde dat niet over politiek gepraat mocht worden. Om aan de dagelijkse zorgen van de dames van de leden (over voedsel, brandstof en kleding) tegemoet te komen werd een ‘Damesafdeling van de Sociëteit’ opgericht, die overigens in 1950 werd opgeheven.

   Na de oorlog werd het sociëteitsleven als te voren opgepakt. De sfeer bleef ondanks de oorlog in Nederlands-Indië nog lange tijd ‘Indisch’, niet in de laatste plaats doordat een nog immer relatief groot aantal leden met een Indische carrière streefden naar behoud van de tradities van De Harmonie van het vroeger Batavia. 

   In de jaren zestig en zeventig maakt de sociëteit een moeilijke periode door. Onder meer doordat er in Het Witte Huis weinig mogelijkheden waren om andere sociëteitsactiviteiten dan bridge en biljart te ontwikkelen. Daardoor nam de animo voor het lidmaatschap af en daalde het ledental van 55 in 1960 tot 29 begin jaren tachtig. Voor ledenwerving werden ad-hoc propagandacommissies ingesteld, maar zonder resultaat.

   Het voorzitterschap van de ondernemende Hans Los midden jaren tachtig was een keerpunt in de geschiedenis van de Sociëteit. Los maakte van meet af aan duidelijk dat de Sociëteit een gezelligheidsvereniging moest zijn en geen bridge- en biljartclub. Hij lanceerde een plan dat voorzag in een forse uitbreiding van de sociëteitsactiviteiten, meer aandacht voor ledenwerving onder diverse doelgroepen in Oegstgeest, introductie van een Maandbericht voor  communicatie naar de leden, de formalisering van de organisatiestructuur met opmaak van statuten waarin ook de toevoeging van ‘Oegstgeester’ in de naam ‘Sociëteit De Harmonie’. Door deze aanpak veranderde het karakter van de vereniging. Zo kwamen er meer – voor alle leden toegankelijke – activiteiten zoals excursies, lezingen, diverse sporten, diners, bijeenkomsten ter gelegenheid van Nieuwjaar en Koninginnedag. Ook partners werden voor de meeste activiteiten uitgenodigd. Het aanbod aan activiteiten nam gedurende de opeenvolgende besturen alleen maar toe.  

   Na de eeuwwisseling kregen leden de behoefte om ook activiteiten in kleiner verband te ontwikkelen. Zo ontstonden de ‘bijzondere clubjes’, zoals een beleggingsclub, de biljartclub Biola, een eetclub, de golfclub Dry Nine, een museumclub, wijnclub, et cetera. Deze clubs, later omgedoopt tot ‘gezelschappen’, kregen geleidelijk meer aandacht en ruimte binnen de sociëteit. In 2004 werd het Maandbericht vervangen door Harmonieuws dat een meer professioneel karakter heeft en verslagen van activiteiten en opiniërende artikelen omvat.

    Ondanks deze voorspoedige ontwikkelingen ontstonden er toch enkele lastige problemen cq uitdagingen. De belangrijkste betrof Het Witte Huis. Al in 2001-2002 dreigde de Sociëteit bij een ingrijpende verbouwing, waarbij de biljartzaal zou moeten verdwijnen, het pand te moeten opgeven, maar na langdurige onderhandelingen werd een akkoord bereikt. Er werd – mede op kosten van de sociëteit – een lift geconstrueerd die het biljart in de grond kon laten zakken waardoor de biljartzaal voortaan ook voor andere doeleinden kon worden gebruikt. Niettemin kwam er in 2009 toch een einde aan de huisvesting van de Sociëteit in Het Witte Huis, omdat het andere bestemming kreeg. De sociëteit verhuisde naar Holiday Inn. In 2021 kreeg ook Holiday Inn een andere bestemming, waarin de sociëteit naar Hilton Garden Inn verhuisde. In 2024 bleek dat het Dorpscentrum van Oegstgeest belangstelling had voor opvang van de sociëteit. Mede vanwege de centrale ligging van dit centrum was een besluit voor opnieuw een overstap niet moeilijk. Vanaf januari 2025 is het Dorpscentrum het thuis voor de sociëteit, vooral  de wekelijkse borrel en lezingen

   Andere problemen cq uitdagingen waren de zorg voor het archief, dat thans is ondergebracht bij Erfgoed Leiden en Omstreken, de overgang van het papieren naar digitale tijdperk, en – zij het uiteindelijk tijdelijk – de coronapandemie begin jaren twintig. De sociëteit heeft die perioden goed doorstaan. In de afgelopen jaren is ledenaantal gestegen naar 80 à 85. Zij het dat de gemiddelde leeftijd met het stijgen van de levensverwachting en opschuiven van de AOW is gestegen. Niettemin is de deelname aan sociëteitsactiviteiten hoog. De Sociëteit vervult daarmee een belangrijke sociale functie binnen de Oegstgeest gemeenschap. In 2024 werd het 90-jarig bestaan van de sociëteit dan ook op grootse wijze onder het motto ‘Veerkracht en Vitaliteit’ gevoerd. Vanwege dit 18e lustrum werd ook een jubileumboek gepubliceerd waarin in afzonderlijke hoofdstukken extra aandacht wordt besteed aan bijzondere thema’s zoals de invloed van de coronacrisis, de rol van commissies en gezelschappen, de deelname aan het helaas verdwenen ringrijden tijdens Koninginne-/Koninsgdag, de positie van de vrouw in De Harmonie en de (her)ontdekking van de beervlinder Blavipelosia staatsi die vernoemd is naar haar vinder, wijlen Harmonielid John Staats die in 1959 namens de voorganger van museum Naturalis deel uitmaakte van een expeditie naar het Sterrengebergte in Papoea-Nieuw-Guinea. Want ook dat is een illustratie van de diversiteit die in de sociëteit aanwezig is.

Lustrumboek 2024 '90 jaar Veerkracht en Vitaliteit'

artikel '90 jaar Veerkracht en Vitaliteit' in 'Over Oegstgeest', november 2024